In het kader van de Familiebedrijven Barometer 2006 stelde het Instituut voor het Familiebedrijf de vraag waarom ondernemers kiezen voor familiale opvolging. Deze vraag werd als volgt beantwoord :

Naast deze redenen zijn er natuurlijk nog andere motieven waarom familiale ondernemers voor de opvolging door een familielid kiezen:

• de familiale opvolging maakt het mogelijk dat hun persoonlijke ideeën en waarden voortleven;
• zij krijgen het gevoel dat hun levenswerk in goede handen is overgegaan;
• zij kunnen in contact blijven met het familiebedrijf en er misschien zelfs nog een beetje invloed over uitoefenen;
• zij hebben het gevoel dat hun vele inspanningen niet voor niets zijn geweest.

Voorwaarden voor familiale opvolging
Belangrijk is dat familiale opvolging slechts zinvol is, wanneer een aantal basisvoorwaarden vervuld zijn:

• de familie moet over geschikte kandidaat-opvolgers beschikken, die met volle overtuiging voor het familiebedrijf kiezen;
• uit het familiaal strategisch plan moet een werkelijk engagement van de familie blijken om het familiebedrijf voort te zetten;
• de familie moet eenzelfde eigenaarsvisie delen;
• de gekozen strategie moet het mogelijk maken dat het familiebedrijf in familiale handen blijft.

Verkoop van het familiebedrijf
In bepaalde omstandigheden zal de verkoop van het familiebedrijf een alternatief zijn, dat men onder ogen moet (durven) zien.

Voor vele familiale ondernemers is dit geen gemakkelijke oefening. De oprichting en uitbouw van het familiebedrijf hield immers voor de meeste ondernemers niet alleen een financiële, maar ook een emotionele investering in. Bovendien vrezen zij dat de dynamiek en andere positieve eigenschappen van het familiebedrijf zullen verloren gaan bij de verkoop aan een ander (niet familie-) bedrijf. Ook kunnen nauwe banden met het personeel dikwijls een verkoop in de weg staan. Tenslotte hebben familiale ondernemers het er dikwijls moeilijk mee dat een koper de cultuur van het familiebedrijf zou veranderen of het in een nieuw marktsegment positioneren.
Nochtans is de verkoop soms de enige uitweg, wanneer familiale opvolging onmogelijk is bij gebrek aan opvolgers of aan bekwame opvolgers. Andere argumenten pro verkoop kunnen zijn:

• de ondernemer heeft onvoldoende financiële middelen om zich op een comfortabele manier uit het familiebedrijf te kunnen terugtrekken;
• de familiale relaties maken een familiale opvolging onmogelijk;
• de economische toekomstperspectieven van het familiebedrijf zijn weinig rooskleurig;
• de familie heeft niet langer een gedeelde eigenaarsvisie;
• er doet zich een consolidatie voor in de sector, waarin het familiebedrijf actief is, zodat alleen doorgaan te riskant is;
• de ondernemer heeft zijn interesse in het familiebedrijf verloren;
• de ondernemer wordt geconfronteerd met een bod, dat zo aantrekkelijk is dat hij het niet kan weigeren.

In het licht van de emotionele aspecten, waarmee een eventuele verkoop beladen is, verdient een zakelijke aanpak aanbeveling. Dit geldt ook voor het in kaart brengen van de eventuele geïnteresseerden.

Familiale controle en externe manager
Wanneer familiale opvolging niet mogelijk is en de familie het familiebedrijf niet wil verkopen, kan er een beroep worden gedaan op een externe manager om, al dan niet tijdelijk, de onderneming te leiden. Op die manier kan de familie de controle over het familiebedrijf behouden, maar biedt zij het hoofd aan de leemte op managementvlak.
Externe managers stimuleren meestal de professionalisering van het familiebedrijf. Ook kunnen zij interessante nieuwe ideeën aanbrengen, die de groei van het familiebedrijf in de hand werken.
Werken met een externe manager kan maar succesvol zijn als er een groot wederzijds vertrouwen heerst tussen beide partijen. Dit is begrijpelijk: de familie vertrouwt haar voornaamste bezit toe aan een derde, terwijl deze laatste zijn carrière voor een stuk laat bepalen door de familie.
Bij de keuze van de externe manager dient erover gewaakt dat deze zich wel degelijk realiseert dat hij werkt in een familiebedrijf, met alle voor- en nadelen vandien. Vele externe managers stellen zich radicaal op en maken volledig abstractie van de familiale factor. Dit is zelden succesvol en eindigt dikwijls in een voortijdig ontslag van de professionele manager. Een goede externe manager beschout de familie daarentegen als belangrijke stakeholder, waarmee hij op een constructieve wijze omgaat.
In bepaalde gevallen kan het voor het familiebedrijf nuttig zijn een beroep te doen op een interim- of brugmanager. Deze laatste neemt het management van het familiebedrijf waar, terwijl de familiale opvolgers voor hun taak worden klaargestoomd. Bovendien kunnen zij erg waardevol zijn als mentors van de opvolgers. Studies hebben uitgewezen dat het beroep doen op zo’n interim-managers vanuit bedrijfseconomisch oogpunt een uitstekende keuze kan zijn.