- Welke nieuwe rol zal de overdrager in het familiebedrijf spelen ?
Onderzoek wijst uit dat de meeste overdragers niet van vandaag op morgen uit het familiebedrijf verdwijnen. De meeste overdragers gaan eerder een nieuwe rol spelen in het familiebedrijf : voorzitter van de raad van bestuur, lid van de raad van bestuur, adviseur. Deze laatste rol komt in de praktijk erg veel voor.
- Wat zijn de rechten, plichten en grenzen die deze nieuwe rol in het familiebedrijf met zich meebrengt ? Om conflicten met de opvolger te vermijden is het aangewezen dat dit precies wordt afgelijnd.
- Welke nieuwe activiteiten zal de overdrager ontplooien buiten het familiebedrijf ? De mogelijkheden zijn onbeperkt : reizen, aan sport doen, zich eindelijk wijden aan een hobby waar nooit tijd voor was, meer tijd besteden aan kinderen en kleinkinderen, lesgeven en dergelijke meer. Maar de overdrager kan ook een actief worden in het verlengde van het ondernemersschap : mandaten als bestuurder in andere vennootschappen opnemen, bestuurder worden in een non-profitorganisatie, filantropische projecten op professionele wijze opstarten en begeleiden.
- Hoe ziet de levenspartner de nieuwe rol van de overdrager en haar/zijn eigen rol in de toekomst ?
Stap 3 : hoe ziet de financiële situatie van de overdrager eruit na de overdracht ?
In de meeste gevallen zal de financiële situatie van de overdrager na de overdracht veranderen. Vergoedingen en andere voordelen, afkomstig van het familiebedrijf, vallen meestal weg. Goede financiële planning – in samenwerking met de accountant, bankier of financiële planner – is belangrijk.
Stap 4 : van "ik" naar "wij"
Deze stap vergt een wijziging in het denken van de overdrager. In veel gevallen zal de overdrager jarenlang degene geweest zijn rond wie het familiebedrijf draaide. De opvolging heeft meestal tot gevolg dat hierin verandering komt.
In plaats van draaischijf wordt de overdrager een deel van een geheel : voorzitter of lid van de raad van bestuur, adviseur naast de opvolger en diens team, lid van een familieforum. De overdrager dient zich te realiseren dat deze evolutie deel uitmaakt van de rolwisseling, die in het opvolgingsproces plaatsgrijpt. Voor vele overdragers vergt dit een mentaal rijpingsproces, dat niet steeds rechtlijnig verloopt.
In deze fase is het van belang dat de overdrager:
- zich houdt aan de rol, die is afgesproken;
- ruimte geeft aan de opvolger(s);
- de bevoegdheden van de opvolgers respecteert;
- de werking respecteert van de organen, die meestal naar aanleiding van de opvolging nieuwe slagkracht krijgen (meestal de raad van bestuur en het familieforum).
In veel familiebedrijven verloopt dit stappenplan vlotter wanneer het wordt aangestuurd door een onafhankelijke derde, zoals een specialist inzake familiebedrijven.
Jozef LIEVENS is advocaat-vennoot van Eubelius. Hij is gedelegeerd-bestuurder van het Instituut voor het Familiebedrijf en FBNet Belgium. Hij doceert bedrijfsoverdracht en governance in het familiebedrijf aan de Europese Hogeschool Brussel (EHSAL). Zijn website is: www.familiebedrijf.be |